Vì sao bơm hóa chất bị cháy khô? Nguyên nhân, hậu quả và cách phòng tránh hiệu quả

Trong quá trình vận hành hệ thống hóa chất công nghiệp, hiện tượng bơm hóa chất bị cháy khô là một trong những sự cố phổ biến và gây thiệt hại lớn nhất. Tình trạng này không chỉ làm giảm tuổi thọ máy bơm mà còn có thể gây hư hỏng toàn bộ hệ thống nếu không được xử lý kịp thời.

Cháy khô xảy ra khi máy bơm hoạt động nhưng không có chất lỏng đi qua bên trong đầu bơm. Lúc này, các bộ phận quay bên trong không được làm mát và bôi trơn bằng hóa chất như thiết kế ban đầu, dẫn đến ma sát tăng cao và nhiệt độ tăng nhanh bất thường.

Đặc biệt với các dòng bơm hóa chất dẫn động từ hoặc bơm nhựa chống ăn mòn, hiện tượng chạy khan có thể khiến trục ceramic, bạc đạn hoặc đầu bơm bị hỏng chỉ sau vài phút vận hành.

Vì sao bơm hóa chất bị cháy khô?

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất trong thực tế sản xuất.

1. Bồn chứa hóa chất bị cạn

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất ở các nhà máy xử lý nước thải, xi mạ hoặc dây chuyền hóa chất. Khi:

• Mực hóa chất xuống quá thấp
• Không có cảm biến báo cạn
• Motor vẫn tiếp tục hoạt động

thì bơm sẽ hút phải không khí thay vì hóa chất.

Do không còn lưu chất đi qua:

• Đầu bơm không được giải nhiệt
• Trục quay ma sát trực tiếp
• Nhiệt sinh ra liên tục

Sau một thời gian ngắn, bơm sẽ nóng lên nhanh chóng và dẫn đến cháy khô.

2. Đường ống hút bị tắc nghẽn

Một số hóa chất có khả năng:

• Đóng cặn
• Kết tinh
• Tạo bùn
• Sinh tạp chất

Sau thời gian dài sử dụng, cặn bẩn có thể làm nghẹt:

• Đường ống hút
• Lọc rác
• Van hút

Khi lưu lượng hút bị giảm hoặc mất hoàn toàn, bơm vẫn quay nhưng không có hóa chất đi qua bên trong. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều doanh nghiệp không phát hiện kịp thời cho đến khi bơm bị hỏng.

3. Bơm bị mất mồi

Hiện tượng mất mồi thường xảy ra ở:

• Bơm tự mồi
• Bơm đặt cao hơn bồn chứa
• Hệ thống có đường hút dài

Nguyên nhân có thể do:

• Hở khí đường ống
• Van một chiều hỏng
• Không mồi hóa chất trước khi chạy
• Đường hút bị lọt khí

Khi đó bơm chỉ hút gió mà không hút được chất lỏng, dẫn đến chạy khan liên tục.

4. Van xả bị khóa kín

Nhiều người nghĩ rằng đóng van xả chỉ làm giảm lưu lượng, nhưng thực tế đây cũng là nguyên nhân gây cháy khô.

Khi van đầu ra bị khóa hoàn toàn:

• Chất lỏng không thể tuần hoàn
• Nhiệt lượng sinh ra bên trong đầu bơm tăng liên tục
• Hóa chất nóng dần lên và có thể bốc hơi

Sau một thời gian, buồng bơm gần như không còn chất lỏng thực tế để làm mát nữa, gây ra hiện tượng cháy khô cục bộ.

5. Chọn sai loại bơm hóa chất

Không phải dòng bơm nào cũng có khả năng chịu chạy khan.

Đặc biệt:

• Bơm dẫn động từ
• Bơm nhựa PP/PVDF
• Bơm tốc độ cao

thường rất nhạy với hiện tượng thiếu lưu chất.

Ở các dòng bơm từ, phần bạc đạn và trục được làm mát trực tiếp bằng chính hóa chất bơm qua. Nếu không có chất lỏng:

• Trục ceramic sẽ nóng lên
• Bạc đạn bị mài mòn
• Nam châm từ có thể mất từ tính

Do đó, việc chọn sai loại bơm cho điều kiện vận hành thực tế sẽ làm tăng nguy cơ cháy khô rất cao.

6. Có khí hoặc bọt khí trong hệ thống

Một số hệ thống hóa chất sinh ra:

• Khí hóa học
• Hơi nóng
• Bọt khí

Khi lượng khí xuất hiện quá nhiều trong đường ống:

• Bơm bị mất áp
• Lưu lượng giảm mạnh
• Xuất hiện cavitation

Nếu kéo dài, bơm sẽ chuyển sang trạng thái chạy khan từng phần hoặc toàn phần.

Dấu hiệu nhận biết, hậu quả và cách phòng tránh bơm hóa chất bị chạy khô

Dấu hiệu nhận biết (Việc phát hiện sớm sẽ giúp hạn chế hư hỏng nghiêm trọng cho hệ thống)	Bơm nóng bất thường (Khi chạm vào thân bơm hoặc motor thấy nhiệt độ tăng rất nhanh)
	Có tiếng kêu lạ (Bơm phát ra tiếng: rít, gào, rung mạnh do ma sát bên trong tăng cao)
	Lưu lượng yếu hoặc mất hoàn toàn (Bơm vẫn chạy nhưng không có hóa chất đầu ra)
	Có mùi khét (Nhiệt độ cao làm cháy các chi tiết nhựa hoặc phốt cơ khí)
	Motor bị quá tải (Dòng điện tăng bất thường khiến relay nhiệt nhảy liên tục)
Hậu quả khi bơm hóa chất bị cháy khô (Nhiều doanh nghiệp chủ quan với hiện tượng chạy khan, tuy nhiên hậu quả thực tế có thể rất nghiêm trọng)	Hỏng phốt cơ khí (Phốt bị cháy do không được làm mát bằng chất lỏng)
	Cong vênh cánh bơm (Nhiệt độ cao làm biến dạng cánh nhựa PP hoặc PVDF)
	Hư trục ceramic (Trục bị nứt hoặc mài mòn nhanh chóng)
	Cháy bạc đạn (Ma sát tăng cao làm bạc đạn hỏng hoàn toàn)
	Cháy motor (Nếu không có bảo vệ nhiệt, motor có thể bị cháy cuộn dây)
	Gián đoạn sản xuất (Đây là thiệt hại lớn nhất vì ảnh hưởng trực tiếp đến: Dây chuyền sản xuất, tiến độ giao hàng, chi phí bảo trì)
Cách phòng tránh (Để tăng tuổi thọ máy bơm và đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, doanh nghiệp nên áp dụng các giải pháp sau)	Lắp cảm biến mực hóa chất (Cảm biến giúp: phát hiện bồn cạn, tự động ngắt bơm, tránh tình trạng hút khô. Đây là giải pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả)
	Lắp cảm biến chống chạy khan (Một số hệ thống hiện đại sử dụng: relay bảo vệ, cảm biến lưu lượng, cảm biến nhiệt độ để tự động dừng bơm khi phát hiện bất thường)
	Kiểm tra đường ống định kỳ (Nên thường xuyên: vệ sinh lọc rác, xả cặn đường ống, kiểm tra van hút, kiểm tra rò rỉ khí để đảm bảo lưu lượng ổn định)
	Không vận hành khi khóa van xả (Trước khi khởi động bơm cần kiểm tra: van hút, van xả, mực hóa chất, áp suất hệ thống. Điều này giúp giảm đáng kể nguy cơ cháy khô)
	Chọn đúng loại bơm (Đây là yếu tố quan trọng nhất. Tùy theo: loại hóa chất, nhiệt độ, độ ăn mòn, điều kiện vận hành. Nên lựa chọn: bơm từ, bơm tự mồi, bơm phốt cơ khí, bơm chịu nhiệt phù hợp với thực tế sử dụng)

Kết luận

Bơm hóa chất bị cháy khô là sự cố rất phổ biến trong công nghiệp, đặc biệt ở các hệ thống hoạt động liên tục hoặc xử lý hóa chất ăn mòn.

Nguyên nhân chủ yếu thường đến từ:

• Bồn chứa cạn
• Tắc đường hút
• Mất mồi
• Có khí trong hệ thống
• Hoặc vận hành sai cách

Việc đầu tư đúng loại bơm, lắp thiết bị bảo vệ và bảo trì định kỳ sẽ giúp doanh nghiệp:

• Giảm chi phí sửa chữa
• Tăng tuổi thọ máy bơm
• Đảm bảo vận hành ổn định
• Hạn chế thời gian dừng máy

Nếu bạn đang cần tư vấn chọn máy bơm hóa chất phù hợp cho từng loại axit, bazơ hoặc dung môi công nghiệp, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ kỹ thuật và báo giá nhanh chóng.

CUNG CẤP MÁY BƠM HÓA CHẤT – MÁY LỌC HÓA CHẤT Công ty TNHH TM-KT Vũ Tấn chuyên cung cấp vật tư và thiết bị cho ngành xi mạ, anodizing, hóa chất, môi trường… như: máy bơm hóa chất (bơm tự mồi; bơm dạng từ; bơm từ tự mồi; bơm trục đứng…); phốt bơm phụ kiện bơm hóa chất; bộ lọc hóa chất; thiết bị trao đổi nhiệt; máy chỉnh lưu; kim loại titanium; nỉ công nghiệp… Hàng hóa được nhập khẩu chính hãng TRANSCEND/KUOBAO/SHOWFOU; có sẵn; CO/CQ đầy đủ, hỗ trợ tư vấn kỹ thuật tận tình và giao hàng toàn quốc. Các mặt hàng thiết bị luôn được bảo hành 12 tháng.
Phone 0909 930 075	Website vutanco.com	Email info@vutanco.com	Fanpage facebook.com/congtyvutan